ท่องเที่ยวสัมผัสธรรมชาติเรียนรู้วิถีชีวิต 3 ชนเผ่า ใน 3 ตำบลของอำเภอกัลยาณิวัฒนา

หากท่านต้องการคัดลอกข้อมูลบนเว็บไซต์ กรุณาทำการลงทะเบียน หรือเข้าสู่ระบบ

แกลลอรี่ภาพ

ท่องเที่ยวสัมผัสธรรมชาติเรียนรู้วิถีชีวิต 3 ชนเผ่า ใน 3 ตำบลของอำเภอกัลยาณิวัฒนา”  การเปิดพื้นที่การท่องเที่ยวโดยชุมชนแห่งใหม่ผ่านงานวิจัยจากรากฐานของชุมชน

 

เมื่อวันที่ 9-12 สิงหาคม 2556 ศูนย์จัดการข้อมูลเพื่อการวิจัยและการพัฒนาศักยภาพชุมชน (ศจพช.) คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนาได้จัดกิจกรรมทดลองทัวร์ ท่องเที่ยวสัมผัสธรรมชาติเรียนรู้วิถีชีวิต 3 ชนเผ่า ใน 3 ตำบลของอำเภอกัลยาณิวัฒนาจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ต่อยอดมาจากโครงการวิจัย รูปแบบการจัดการเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชน ตำบลบ้านจันทร์ อำเภอกัลยาณิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่" ซึ่งมี ผศ.ดวงพร อ่อนหวานเป็นหัวหน้าโครงการ กิจกรรมนี้ได้รับความสนใจจากนักท่องเที่ยวทั้งจากผู้มีส่วนร่วมในงานวิจัย ตัวแทนบริษัททัวร์ รวมถึงนักท่องเที่ยวเข้าร่วมทดลองท่องเที่ยวในครั้งนี้จำนวนกว่า 20 คน

 

คณะนักท่องเที่ยวออกเดินทางจากอำเภอเมืองเชียงใหม่ถึงบ้านวัดจันทร์ อำเภอกัลยาณิวัฒนาเวลาประมาณ 12.00 น. เมื่อเดินทางมาถึง ทุกคนได้รับการต้อนรับจากกลุ่มการท่องเที่ยวชุมชนเหล่อชอ ซึ่งได้ให้ข้อมูลชุมชนในเบื้องต้นและชี้แจงกิจกรรมการท่องเที่ยวในวันแรกให้นักท่องเที่ยวได้ทรา บจากนั้นได้เดินทางมายังศูนย์ข้อมูลเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนบ้านเหล่อชอเพื่อรับประทานอาหารกลางวัน โดยกลุ่มการท่องเที่ยวฯ ได้บอกเล่าถึงประวัติความเป็นมา วัตถุประสงค์ของการจัดตั้งกลุ่มเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนเหล่อชอที่มีการจัดตั้งขึ้นโดยความร่วมมือของสามชุมชน ซึ่งคำว่า เหล่อชอเป็นภาษาปกาเกอญอ หมายถึงหินสามก้อนที่รวมกันเป็นเตาไฟ สื่อถึงชุมชนปกาเกอญอสามแห่ง ได้แก่ บ้านห้วยฮ่อม บ้านดอยตุง และบ้านห้วยครก ที่ได้ร่วมกันจัดตั้งเครือข่ายการท่องเที่ยวแห่งนี้ขึ้น

 

หลังจากที่รับประทานอาหารกลางวันแล้วจึงได้เวลาเริ่มกิจกรรมท่องเที่ยวในชุมชนเริ่มต้นจากการเรียนรู้วิถีชีวิตชุมชนจากบ้านไม้ไผ่ “เดอะหว่าเรือนพื้นถิ่นของชนเผ่าปกากะญอ ภายในบ้านยังคงจัดวางข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ ที่แสดงให้เห็นถึงวิถีชีวิตความเป็นอยู่ดั้งเดิมของชาวปกาเกอญอ รวมถึงคติความเชื่อประจำชนเผ่าที่พบเห็นได้ยากแล้ว เนื่องจากบ้านเรือนส่วนใหญ่ในปัจจุบันปรับเปลี่ยนรูปแบบไปตามสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปต่อจากนั้นได้คณะนักท่องเที่ยวได้ทดลองชิม เมตอซูอาหารว่างของชาวปกาเกอญอซึ่งทำมาจากข้าวที่บรรจุลงในเปลือกพืชพันธุ์ประเภทกล้วยไม้ที่พบได้ทั่วไปในท้องถิ่น เรียกว่า เมตอซูนำมาปิ้งคล้ายกับการทำข้าวหลามที่แสดงถึงภูมิปัญญาในการนำวัสดุจากธรรมชาติที่พบในท้องถิ่นมาใช้เป็นเครื่องประกอบอาหารได้อย่างน่าสนใจจากนั้นคณะนักท่องเที่ยวได้เที่ยวชมสวนผลไม้เมืองหนาวอินทรีย์ของคุณพิสัย ชาญดวงธรรม เรียนรู้การเกษตรแบบอินทรีย์บนหลักแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง นอกจากนั้นนักท่องเที่ยวยังสามารถเก็บผลไม้สดๆ รับประทานจากต้น ก่อนที่จะเดินทางไปแหล่งเรียนรู้การตีมีดบ้านห้วยฮ่อมเป็นกิจกรรมสุดท้ายของวัน

         

กิจกรรมทดลองท่องเที่ยวในวันที่สอง คณะนักท่องเที่ยวได้เดินทางสู่ชุมชนม้งบ้านดงสามหมื่น ตำบลแม่แดด เรียนรู้ภูมิปัญญาการตีมีดแบบดั้งเดิมของชาวม้งซึ่งปัจจุบันเหลือช่างตีมีดในชุมชนเพียง 2 คน จากนั้นเดินทางไปยังแหล่งเรียนรู้การทอผ้าจากใยกัญชง และการปักผ้าที่มีลวดลายที่เป็นลักษณะเฉพาะ รวมถึงนักท่องเที่ยวยังได้ทดลองสวมใส่ชุดแต่งกายประจำเผ่าม้งอีกด้วยหลังจากนั้นคณะนักท่องเที่ยวได้รับประทานอาหารกลางวันพร้อมกับรับชมการเล่นเครื่องดนตรีประจำเผ่าและร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้วัฒนธรรมของชนเผ่าม้ง บ้านดงสามหมื่นซึ่งทำให้นักท่องเทียวได้รับทั้งความรู้ด้านวิถีชีวิต วัฒนธรรมของชนเผ่าม้งและความสนุกสนานจากมัคคุเทศก์ท้องถิ่นอย่างเต็มเปี่ยม

         

กิจกรรมในช่วงบ่าย คณะนักท่องเที่ยวได้เดินทางไปยังศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองเจ็ดหน่วย หมู่ที่ 4 ตำบลบ้านจันทร์ หรือบ้านครูเดช ภายในบริเวณศูนย์ฯ ได้แสดงเครื่องดักจับสัตว์จำลองประเภทต่างๆ ตั้งแต่เครื่องดักจับสัตว์ขนาดเล็กจนถึงสัตว์ใหญ่ดังเช่นช้างแต่ปัจจุบันสัตว์ป่ามีจำนวนลดน้อยลงไปมากส่งผลให้การใช้เครื่องดักจับสัตว์ลดน้อยลงตามไปด้วย นอกจากนั้นนักท่องเที่ยวยังได้เลือกซื้อหัตถกรรมแปรรูปจากไม้สน เช่น พวงกุญแจและดอกไม้ประดิษฐ์จากลูกสน แจกันจากเปลือกสนซึ่งเป็นการนำวัสดุที่ได้จากท้องถึงมาปรับเปลี่ยนเป็นผลิตภัณฑ์ที่สร้างมูลค่าได้ทางหนึ่ง จากนั้นคณะนักท่องเที่ยวได้เดินทางไปยังสำนักงานคณะสตรีเขตมูเส่คีชมการสาธิตการคั่วชาด้วยหม้อดินซึ่งเป็นกรรมวิธีการผลิตชาแบบดั้งเดิมรวมถึงยังได้เรียนรู้การย้อมผ้าด้วยสีจากธรรมชาติ และวัฒนธรรมการแต่งกายของชาวปกาเกอญอ ปิดท้ายด้วยการเลือกซื้อสินค้าหัตถกรรมจากกลุ่มคณะสตรีฯได้แก่ เสื้อ ผ้าโพกศรีษะ ผ้าพันคอ กระเป๋าซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์จากผ้าทอพื้นบ้านทั้งสิ้น

         

วันที่สาม คณะนักท่องเที่ยวเดินทางไปยังบ้านเสาแดง ตำบลแจ่มหลวง ชุมชนชาวลิชูแห่งเดียวในอำเภอกัลยาณิวัฒนาโดยเริ่มต้นกิจกรรมท่องเที่ยวที่วัดเสาแดงพุทธศาสนสถานสำคัญประจำชุมชนแต่เดิมบริเวณนี้เป็นที่ตั้งของเสาแดง เสาหลักเมืองโบราณที่เชื่อว่าตั้งขึ้นตั้งแต่ในสมัยที่ชาวลัวะยังคงอาศัยอยู่ในบริเวณนี้ ต่อมาชาวลิซูได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานพบเสาแดงล้มกระจัดกระจาย ชาวบ้านได้เก็บชิ้นส่วนที่แตกหักนั้นไปใช้ประโยชน์ โดยปัจจุบันคงเหลือชิ้นส่วนของเสาแดงที่ตามคืนมาจากชาวบ้านลักษณะเป็นหินทรายแดงตั้งอยู่บนรากฐานของสถูปโบราณ นอกจากนั้นบริเวณรอบสถูปโบราณยังพบเศษภาชนะดินเผา ชิ้นส่วนเครื่องเงินรวมถึงพบจารึกตัวอักษรล้านนาบนอิฐดินเผาที่เป็นส่วนประกอบของโบราณสถานอีกด้วยต่อจากนั้นคณะนักท่องเที่ยวได้เดินทางต่อไปยังสถานีพัฒนาการเกษตรที่สูงตามพระราชดำริ บ้านเสาแดง ชมแปลงทดลองเกษตรพืชเมืองหนาวรับฟังบรรยายเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาและวัตถุประสงค์ของการก่อตั้งสถาบันฯ หลังจากนั้นนักท่องเที่ยวได้ถ่ายภาพกับทิวทัศน์ที่สวยงามของพื้นที่โดยรอบซึ่งได้สร้างความสนุกสนานเพลิดเพลินให้แก่นักท่องเที่ยวเป็นอย่างยิ่ง

         

ต่อมาคณะนักท่องเที่ยวเดินทางไปยังชุมชนเสาแดงเพื่อรับประทานอาหารกลางวัน และรับชมการแสดงดนตรีพื้นเมือง ซึง“ซือบือร่วมเต้น กอเควียะร่วมกับคนในชุมชน รวมถึงยังได้ทดลองสวมชุดประจำเผ่าลิซู จากนั้นได้เดินทางกลับสู่บ้านวัดจันทร์เยี่ยมชมบ้านพะตีทองดี ศิลปินปกากะญอ เรียนรู้การทำการเกษตรแบบอินทรีย์ที่พะตีปลูกไว้รอบบริเวณบ้าน เครื่องสีข้าวและเครื่องคั่วกาแฟ และรับประทานอาหารเย็นพร้อมกับฟังดนตรีพื้นเมือง เตหน่านอกจากนั้นนักท่องเที่ยวยังได้ชิมกาแฟอาราบิก้าน้ำเสาวรสปลอดสารพิษจากสวน รวมถึงเลือกซื้อกาแฟ ข้าวกล้องปลอดสารพิษกลับไปเป็นของฝากอีกด้วย

         

วันสุดท้าย นักท่องเที่ยวตื่นแต่เช้าเพื่อมาตักบาตรอาหารแห้งร่วมกับชุมชนวัดจันทร์เนื่องในวันเฉลิมพระชมพรรษา สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ หลังจากนั้นได้เที่ยวชมวัดบ้านจันทร์แหล่งเรียนรู้ด้านประวัติศาสตร์ของชุมชน ภายในวัดมีปูชนียสถานสำคัญได้แก่พระธาตุวัดจันทร์ซึ่งหลวงพ่ออุตตมะ ภิกษุมอญบูรณะขึ้นจากซากเจดีย์เก่า ต่อมาได้รับการบูรณะครั้งสำคัญโดยครูบาศรีวิชัย และชุมชนได้ทำนุบำรุงองค์พระธาตุสืบต่อมาจนกระทั่งปัจจุบัน นอกจากนั้นภายในวัดยังมีวิหารที่มีลักษณะแปลกตากว่าวิหารหลังอื่นๆ คือมีการปิดบริเวณช่องว่างด้านหน้าวิหารด้วยกระจกลักษณะคล้ายแว่นตา จนได้รับการเรียกขานว่า “วิหารแว่นตาดำซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ผู้มาเยือนอำเภอกัลยาณิวัฒนาต้องจะมาเที่ยวชม จากนั้นคณะนักท่องเที่ยวเดินทางไปนมัสการพระธาตุสำคัญอีกแห่งหนึ่งตั้งอยู่บนยอดเขาเหนือชุมชนบ้านวัดจันทร์ซึ่งองค์พระธาตุได้รับการบูรณะโดยครูบาศรีวิชัยเช่นเดียวกัน ซึ่งนอกจากพื้นที่นี้จะเป็นที่ตั้งของพระธาตุสำคัญแล้ว ยังเป็นจุดชมทิวทัศน์สภาพแวดล้อมของชุมชนบ้านจันทร์ได้โดยรอบ

         

ต่อมาคณะนักท่องเที่ยวได้เดินทางไปยังศูนย์พัฒนาโครงการหลวงวัดจันทร์ ชมแปลงเกษตรสาธิต ชมทิวทัศน์ของป่าสนที่สวยงาม และยังได้เลือกซื้อพืชผักผลไม้เมืองหนาวคุณภาพดีจากโครงการหลวง จากนั้นได้เดินทางต่อไปยังศูนย์หัตถกรรมทอผ้าและปักผ้า บ้านจันทร์เพื่อชมการสาธิตการทอผ้าและการปักผ้าของชาวปกาเกอญอ และเลือกซื้อหัตถกรรมผ้าทอซึ่งเป็นสินค้าส่งออกสำคัญของอำเภอกัลยาณิวัฒนา นับเป็นการปิดท้ายโปรแกรมการท่องเที่ยวที่นักท่องเที่ยวได้รับทั้งความรู้และของฝากอย่างจุใจ

         

แม้ว่ากิจกรรมทดลองทัวร์ “ท่องเที่ยวสัมผัสธรรมชาติเรียนรู้วิถีชีวิต 3 ชนเผ่า ใน 3 ตำบลของอำเภอกัลยาณิวัฒนาในครั้งนี้จะไม่สามารถทองเที่ยวได้ทุกกิจกรรมตามโปรแกรมที่กำหนดไว้ เช่น การเดินป่าศึกษาธรรมชาติ เนื่องจากสภาพอากาศที่ไม่เอื้ออำนวย แต่กิจกรรมนี้ถือเป็นจุดเริ่มของการเปิดพื้นที่ท่องเที่ยวโดยชุมชนแห่งใหม่ในอำเภอกัลยาณิวัฒนาที่รอให้นักท่องเที่ยวเข้ามาสัมผัสกับวิถีชีวิตและวัฒนธรรมที่หลากหลายในสภาพแวดล้อมและภูมิทัศน์ของป่าสนอันงดงาม เหนือสิ่งอื่นใดกิจกรรมการท่องเที่ยวในครั้งนี้ยังเป็นการรับนักท่องเที่ยวอย่างเต็มรูปแบบครั้งแรกของเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนอำเภอกัลยาณิวัฒนาที่ช่วยให้ชุมชนได้เรียนรู้กระบวนการจัดการการท่องเที่ยวในด้านต่างๆ ทั้งการจัดการองค์กรและเครือข่ายเพื่อการท่องเที่ยว การจัดโปรแกรมการท่องเที่ยว การจัดการที่พักและการบริการ ผู้นำเที่ยวในชุมชน นอกจากนั้นยังทำให้ชุมชนได้ทราบจุดเด่นที่ทำให้ชุมชนเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ รวมถึงข้อบกพร่องที่ควรได้รับการปรับปรุงและพัฒนา เพื่อให้ชุมชนสามารถจัดการการท่องเที่ยวด้วยตนเองอย่างมีประสิทธิภาพต่อไปในอนาคต

 

ผู้สนใจกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชนอำเภอกัลยาณิวัฒนา สามารถติดตามข่าวสารกิจกรรมของกลุ่มได้ทางเฟสบุ๊คเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนการท่องเที่ยวโดยชุมชนอำเภอกัลยาณิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่ CBT GalyaniVadhana Chiang Mai

 

อนุวัตร  อินทนา
เจ้าหน้าที่สนับสนุนงานวิจัย
สถาบันการท่องเที่ยวโดยชุมชน